Bo┼╝e Narodzenie w Katalonii

Bo┼╝e Narodzenie w Katalonii

Bo┼╝e Narodzenie w Katalonii jest troszk─Ö inne ni┼╝ w Polsce. Katalo┼äczycy maj─ů swoje specyficzne tradycje, jak cho─çby sraj─ůca figurka Caganer, czy pieniek Cagati├│ wydalaj─ůcy s┼éodycze. Jednych ┼Ťmiesz─ů, drugich pewnie zniesmacz─ů, niemniej jednak s─ů bardzo ciekawe. Przyjrzymy si─Ö te┼╝ suto nakrytym w tym czasie sto┼éom w katalo┼äskich domach. Gotowi? Zapraszam na ┼Ťwi─Öta do Barcelony.

Jarmarki Bo┼╝onarodzeniowe

Pod koniec listopada startuj─ů w Barcelonie jarmarki bo┼╝onarodzeniowe. Przyznam, ┼╝e na pierwszy rzut oka zaskoczy┼éy mnie dwa tradycyjne produkty w Katalonii. Opr├│cz choinek, dekoracji ┼Ťwi─ůtecznych, wyrob├│w r─Ökodzielniczych, szopek, figurek, znajdziecie tu bowiem Caga T├şo i figur─Ö Caganera. I jedno i drugi jest zwi─ůzane z …kup─ů, ale o tym za chwil─Ö.

Stoisko z Caganerami na Jarmarku ┼Ťw. ┼üucji w Barcelonie

Najwi─Öksz─ů popularno┼Ťci─ů cieszy si─Ö Jarmark ┼Ťw. ┼üucji (la Fira de Santa Ll├║cia) przy Katedrze ┼Ťw. Eulalii. Jest to najstarszy tego typu jarmark w Katalonii, organizowany jest bowiem od 1786 r. Polecam te┼╝ bardzo Fira de Reis a la Gran Via, kt├│ra odbywa si─Ö od 1877 r. i Fira de Nadal de la Sagrada Fam├şlia.

T├şo de Nadal, zwany r├│wnie┼╝ Cagati├│

Do tej pory pami─Ötam moj─ů min─Ö, jak posz┼éam pierwszy raz na jarmark ko┼éo katedry ┼Ťw. Eulalii i zobaczy┼éam przykryte kocykiem pie┼äki z wymalowan─ů buzi─ů i z katalo┼äsk─ů czapk─ů. ÔÇ×Ale o co chodzi?ÔÇŁ, spyta┼éam znajomych katalo┼äczyk├│w.

T├şo de Nadal, zwany r├│wnie┼╝ Cagati├│

Ot├│┼╝, zgodnie z panuj─ůc─ů tu tradycj─ů, pocz─ůwszy od 8 grudnia, czyli ┼Üwi─Öta Niepokalanego Pocz─Öcia, dzieci powinny dawa─ç pie┼äkowi kolacj─Ö przed snem. Ma na sobie kocyk, ┼╝eby si─Ö nie przezi─Öbi┼é. W Wigili─Ö Bo┼╝ego Narodzenia dzieci zbieraj─ů si─Ö wok├│┼é Cagati├│ i uderzaj─ů go mocno kijkami, by u┼éatwi─ç mu proces trawienia i wydalenia s┼éodyczy. ┼Üpiewaj─ů wtedy nast─Öpuj─ůc─ů piosenk─Ö:

ÔÇ×Cagati├│, ti├│ de Nadal / No caguis arengades, que s├│n salades / Caga torrons, que s├│n m├ęs bons!”

Co po polsku brzmi mniej wi─Öcej tak:

ÔÇťR├│b kup─Ö ti├│, pie┼äku bo┼╝onarodzeniowy/ Nie sraj sardynek, s─ů s┼éone / Sraj turrony, s─ů smaczniejsze.ÔÇŁ

Jest z reszt─ů kilka wersji tej piosenki, pos┼éuchajcie jej np. tutaj:

Grzeczne dzieci dostaj─ů od pie┼äka czekoladki i cukierki, a ostatnio nawet ma┼ée zabawki, cho─ç tradycyjnie przynosz─ů je tu 6 stycznia Trzej Kr├│lowie. Dzieci, kt├│re ┼║le zachowywa┼éy si─Ö przez ca┼éy rok, mog─ů otrzyma─ç zamiast s┼éodyczy w─Ögiel.

Sk─ůd si─Ö wzi─Ö┼éa ta tradycja? Teorii jest wiele, wed┼éug jednej wynik┼éa z potrzeby ogrzewania domostw w tych zimnych dniach. Wrzuca┼éo si─Ö do kominka pieniek, wtedy jeszcze bez buzi i czapki. Rodzinka zbiera┼éa si─Ö wok├│┼é ciep┼éego kominka i dzieci dostawa┼éy s┼éodycze. Z czasem w domach pojawi┼éy si─Ö grzejniki i piece gazowe i pie┼äki sta┼éy si─Ö po prostu cz─Ö┼Ťci─ů dekoracji ┼Ťwi─ůtecznej. Tradycj─Ö t─Ö kultywuje si─Ö nie tylko w domach, ale i w publicznych katalo┼äskich szko┼éach. Zw┼éaszcza maluchy s─ů bardzo podekscytowane podczas ┼Ťpiew├│w i zabaw z pie┼äkiem.

Caganer

Figurka Caganera to przynajmniej dla mnie najbardziej zaskak─ůcy element podczas ┼Ťwi─ůt Bo┼╝ego Narodzenia w Katalonii. Jak widzicie, przedstawia kucaj─ůcego cz┼éowieka ze spuszczonymi spodniami w trakcie robienia kupy. Posta─ç t─Ö wstawia si─Ö tutaj do szopek. Ukrywa si─Ö j─ů za jakim┼Ť drzewkiem, czy mostkiem. Tradycja ta pochodzi z baroku i cho─ç dla wielu z nas jest do┼Ť─ç kontrowersyjna, ma przynie┼Ť─ç szcz─Ö┼Ťcie. Jego odchody s─ů nawozem na nowy rok pe┼éen szcz─Ö┼Ťcia.

Caganer ubrany w tradycyjny kataloński strój

Opr├│cz figurek ubranych w tradycyjne katalo┼äskie stroje, hitem ostatnich lat sta┼éy si─Ö sraj─ůce figurki znanych polityk├│w, pi┼ékarzy, aktor├│w itp. Tak, tak…Znajdziecie tu Donalda Trumpa, Angel─Ö Merkel, Kr├│low─ů El┼╝biet─Ö II, czy Leo Messsiego. Co ciekawe, Caganer├│w produkuje tylko jedna firma, maj─ůca siedzib─Ö niedaleko Girony. Wyb├│r jest ogromny, sp├│jrzcie na ich stron─Ö: https://www.caganer.com

Zgodnie ze ┼Ťwi─ůteczn─ů tradycj─ů w ka┼╝dym domu w Katalonii powinien si─Ö znale┼║─ç conajmniej jeden Caganer.

El pessebre, czyli bo┼╝onarodzeniowa szopka

W katalo┼äskich domach znacznie cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ choink─Ö mo┼╝na znale┼║─ç bo┼╝onarodzeniow─ů szopk─Ö z figurkami Maryi, J├│zefa, dzieci─ůtka Jesus, pasterzami, trzema kr├│lami, wspomnianym wcze┼Ťniej caganerem i zwierz─Ötami.

Ka┼╝dego roku mo┼╝na podziwia─ç wiele szopek rozsianych po ca┼éej Barcelonie, np. na Plaza de Sant Jaume, w Katedrze ┼Üwi─Ötej Eulalii, w el Museo Frederic Mar├Ęs, ko┼Ťcio┼éach itd.  Od 1921 r. dzia┼éa w Barcelonie nawet Associaci├│ de Pessebristes de Barcelona, czyli stowarzyszenie skupiaj─ůce artyst├│w tworz─ůcych te pi─Ökne dzie┼éa.  

W ostatnich latach coraz popularniejsze staje si─Ö ustawianie w miastach ÔÇ×┼╝ywychÔÇŁ szopek. W 2019 r. w Barcelonie by┼éo ich kilka. To naprawd─Ö du┼╝e przedsi─Öwzi─Öcia. Wyobra┼║cie sobie, ┼╝e w szopce w ogrodach Los jardines de los Drets Humans bra┼éo udzia┼é a┼╝ 250 os├│b i odtworzyli oni 30 scen z ┼╝ycia Jezusa.

La Carassa de Nadal

Tego wielkog┼éowego giganta mo┼╝ecie spotka─ç m. in. w niekt├│re dni na Jarmarku ┼Ťw. ┼üucji przy Katedrze ┼Ťw. Eulalii. Olbrzym „pochodzi” z plemienia Saracen├│w, Arab├│w z p├│┼énocno-zachodniej Arabii i p├│┼éwyspu Synaj. Wypluwa dzieciom cukierki przez buzi─Ö i porusza si─Ö na ko┼éach.  

Tu mo┼╝ecie zobaczy─ç ca┼é─ů zabaw─Ö:

La Carassa de Nadal na Jarmarku ┼Ťw. ┼üucji w Barcelonie w 2016 r.

Els Pastorets, czyli jasełka

Przedstawienia te pokazuj─ů sceny narodzin Jezusa i dyskusje mi─Ödzy anio┼éami i demonami. S─ů popularne nie tylko w szko┼éach, ale te┼╝ i w teatrach dla szerszej publiczno┼Ťci.

Nochebuena (24 grudnia)

Je┼Ťli chodzi o Kataloni─Ö, nie by┼éo tu kiedy┼Ť zwyczaju organizowa─ç wielkich kolacji wigilijnych. Zmieni┼éo si─Ö to troch─Ö w ci─ůgu ostatnich 40 lat wraz z nap┼éywem ludzi z innych region├│w kraju i obcokrajowc├│w do Katalonii. Obchodzi si─Ö tu bardziej pierwszy i drugi dzie┼ä ┼Ťwi─ůt.

Wracaj─ůc do 24 grudnia, tak jak wspomnia┼éam wy┼╝ej, dzieci nie czekaj─ů tu na Miko┼éaja, gwiazdora itp., lecz dostaj─ů s┼éodycze od Cagati├│. Wiele rodzin ma te┼╝ w domu szopki z caganerem. Nie ma tu jak w Polsce sk┼éadania sobie ┼╝ycze┼ä i dzielenia si─Ö op┼éatkiem ani tradycji dwunastu potraw. Kolacja zaczyna si─Ö tu p├│┼║niej ni┼╝ u nas, ok. 21:00. Na stole znajdziecie np. Pollo del Prat (pieczonego kurczaka), ryby i s┼éodko┼Ťci takie jak turrony (rodzaj nugatu) czy polvorones (migda┼éowe kruche ciasteczka). I do tego butelka Cavy, czyli musuj─ůcego wina z Katalonii.

Navidad (25 grudnia)

To typowy dzie┼ä sp─Ödzony na leniuchowaniu i jedzeniu w gronie rodziny. Je┼Ťli chodzi o obiad, to na sto┼éach bardzo cz─Östo go┼Ťci tu escudella de galets, czyli zupa z makaronem, z kilku rodzaj├│w mi─Ösa i warzyw. Serwowana jest cz─Östo z czerwonym winem i ciep┼éym chlebem. T─Ö potraw─Ö jada si─Ö w Katalonii przez ca┼éy rok od oko┼éo tysi─ůca lat, ale najbardziej w┼éa┼Ťnie podczas podczas Bo┼╝ego Narodzenia! A po obiedzie zn├│w czas na s┼éodycze.

San Esteban (26 grudnia)

To kolejny dzie┼ä z rodzin─ů, szczeg├│lnie t─ů, z kt├│r─ů nie by┼éo nam dane spotka─ç si─Ö we wcze┼Ťniejszych dniach. Na sto┼éach kr├│luj─ů canelones de San Esteban, czyli danie z makaronu zwini─Ötego w cylindryczny kszta┼ét nadziewanego r├│┼╝no┼Ťciami, np. mi─Ösem, czy warzywami i zalanego sosem beszamelowym.  

Która z tradycji zaskoczyła Was najbardziej? Podzielcie się swoimi wrażeniami.

Ja w tym roku postanowi┼éam przemyci─ç niekt├│re zwyczaje do Polski i spakowa┼éam do walizki ma┼éego sraj─ůcego pie┼äka Cagati├│ dla rodzic├│w i kilka turron├│w.

Je┼Ťli zdarzy si─Ö Wam pobyt w Barcelonie w okresie ┼Ťwi─ůt Bo┼╝ego Narodzenia polecam te┼╝:

  • Zrobi─ç sobie spacer ulicami Barcelony, zw┼éaszcza w okolicach Passeig de Gracia, Plaza Catalu├▒a, Las Ramblas, czy w okolicach Katedry ┼Ťw. Eulalii.
Passeig de Gracia, Barcelona
Pla├ža Reial, Barcelona
Fasada centrum handlowego El Corte Ingl├ęs, Barcelona
  • Wzi─ů─ç udzia┼é w Loteria de Navidad, czyli hiszpa┼äskiej loterii ┼Ťwiatecznej. Organizowana jest od 1812 r. Losowanie odbywa si─Ö 22 grudnia w Madrycie i jest tu naprawd─Ö wa┼╝nym wydarzeniem. Trwa wiele godzin i transmitowane jest w telewizji. Ze wzgl─Ödu na warto┼Ť─ç nagr├│d uwa┼╝ana jest za najwi─Öksz─ů loteri─Ö na ┼Ťwiecie. W 2020 r. do podzia┼éu by┼éo 2.408 mln euro, a nagroda g┼é├│wna (El Gordo) to 4 mln euro.

Interesuje Ci─Ö styl ┼╝ycia w Katalonii? Tradycje w tym regionie? Jeli tak, nie mo┼╝esz r├│wnie┼╝ przegapi─ç artyku┼éu o El D├şa de Sant Jordi, czyli katalo┼äskich walentynkach.

Je┼Ťli chcesz by─ç na bie┼╝─ůco z nowymi wpisami, zach─Öcam do zapisania si─Ö do newslettera. Posiadam r├│wnie┼╝ konto na Instagramiestron─Ö na Facebooku.

0

Dodaj komentarz